Inisjativen dy't stipe binne

Fryslan Funs > Projekten dy’t stipe binne

Image

Ljouwert, juny 2026

De Fryske Essaypriis
It Skriuwersbûn

Nei oanlieding fan de prizen dy’t der yn it literêre fjild binne, hat it Skriuwersbûn in ynventarisaasje makke en it docht bliken dat in priis foar essays noch ûntbrekt. In Provinsjale Essaypriis is sûnt 1997 net mear útrikt. Dat hat derta laat dat wy in gearwurking socht hawwe mei Tresoar om dit jier in Essaypriis te organisearjen, dy’t nei’t wy hoopje in fêst plak krijt yn it litêrere fjild.
It haaddoel fan de nije Essaypriis is it stimulearjen fan de skriuw- en lêswille bûten de tradisjonele sjenres fan poëzij en romans om. Yn in geastige, hastige maatskippij biedt it essay in tsjinwicht; it jout de skriuwer de romte om rêstich te besinnen, de eigen miening te foarmjen en mei soarch stylmiddels lykas retoaryk en humor yn te setten om de lêzer te oertsjûgjen. As tema is keazen foar “Ferhalen fertelle”. Dit ûnderwerp slacht in brêge nei de Fryske literatuer en biedt romte foar sawol brede maatskiplike as spesifike literêre beskôgings.

Om’t der noch gjin Fryske priis foar essays bestie, is der keazen foar de foarm fan in priisfraach.

De wichtichste betingst foar dielname is dat it essay yn it Frysk skreaun is. De sjuery, dy’t bestiet út Doeke Sijens, Abe de Vries en Jelma Knol, hat it reglemint en in helber tiidpaad goedkard. Dat tiidpaad is yn oerlis mei it literêre tydskrift Ensafh. wat oanpast.

De winners wurde beleanne mei jildprizen fan respektivelik 500, 250 en 100 euro. Harren wurk wurdt publisearre op de eigen webside en yn Ensafh., en de útriking sil in breed poadium krije yn de media.

De ynstjoerde stikken kinne letter ek tsjinje as lesmateriaal foar de Skriuwersfakskoalle. As de evaluaasje nei ôfrin posityf is, wol de organisaasje de Essaypriis om de pear jier werhelje. Dat kin yn gearwurking mei in partner, of mooglik fia in nij op te rjochtsjen aparte stifting.

    Image

    Aldeboarn, desimber 2025

    Mefrou Scrooge
    Muzykferieniging Concordia Aldeboarn

    ‘De moaiste keunstfoarm is oaren bliid meitsje’

    It sitaat fan PT Barnum jout goed oan wêrom Muzykferiening Concordia fan Aldeboarn úteinset is mei de organisaasje fan Fanfare fan Ferhalen, tegearre mei it Boarnster Kritetoaniel. Nei in besite oan in Krystútfiering sa’n 5 jier lyn tocht Marijke Waringa fan Concordia ‘dat kinne wy ek en dan pakke wy it goed oan’. No, fiif jier letter stiet der wat: it klassike krystferhaal ‘Scrooge’ fan Charles Dickens oanpast oan dizze tiid sadat it ek hjoeddeistige tema’s en eleminten oansnijt. In fertelteäter folslein útfierd yn it Frysk.

    ‘It libbet yn it doarp’, neffens Waringa. De 2 foarstellingen foar 12 en 13 desimber wiene samar útferkocht. ‘Wy wolle graach minsken berike dy’t sels net sa gau nei in foarstelling gean. Foaral om se bliid te meitsjen mei in moaie útfiering. En se ynspireare ris nei te tinken oer miskien sels aktearje? Of by de muzykferiening meidwaan?’ Foar de goed 60 minsken dy’t meidogge oan de útfiering dé motivaasje om der in moaie foarstelling foar jong en âld fan te meitsjen.

      Image

      Hitsum, july 2025

      Ald-Meiers partij - Jubileum edysje
      Ferieniging De Eendracht

      It Fryslân Fûns jout stipe oan de spesjale jubileum edysje fan de Ald-Meiers Partij yn Hitsum

      De Ald-Meiers Partij (AMP), dy't op sneon 26 july 2025 yn Hitsum hâlden wurdt, is in bysûndere keatswedstriid foar famkes ûnder de 18 jier. In regel is dat in dielnimmer de wedstriid mar ien kear winne kin, om sa stabiliteit te jaan oan it unike karakter en de ynstream fan nije talinten op gong te hâlden. It keatsen wurdt fierder oanklaaid mei tradysjes, folkloare en wurdt spile op in omboud fjild dat oan in 'lyts' stadion tinken docht.

      Op wedstriiddei rinne de dielnimmers, efter it muzykkorps en mei klupflaggen of doarpsflaggen, fan it doarpshûs ôf nei it fjild. Dêr wurdt foarôfgeand oan de wedstriid it Fryske Folksliet spile. Sosjale media en de parse hawwe folop omtinken foar de dei. Der is in grut publyk, pommeranten binne oanwêzich, en de prizen wurde útrikt troch in bekende Fryske 'mystery guest'. De winners krije lúkse prizen en stride om de 'Sulveren Pong'. De dei einiget foar de winners mei in rûnrit yn de koets.

      It doel fan de Ald-Meiers Partij is om it frouljuskeatsen in stevige ympuls te jaan. Troch in unike prestizjeuze wedstriid oan de aginda ta te foegjen, wurde famkes oanmoedige om har yn te spannen foar dizze priis, wêrmei't se in sterke bydrage leverje oan de sport. De perfekte organisaasje en omtinken fan it feest lûke de oandacht fan jonge spylsters. Uteinlik is it ek it doel om de bêste keatsers op te lieden foar har fierdere karriêre. De AMP hat in wichtich plak krigen op de KNKB-wedstriidkalinder.

      De foarsitter: “Wy binne derfan oertsjûge dat de finansjele bydrage fan it Fryslân Fûns holpen hat om de Ald-Meiers Partij 2025 ta in grut sukses te meitsjen, en sa by te dragen oan it behâld en de promoasje fan it Fryske keatsen en de mienskipssin yn Hitsum en fierder.”

        Image

        Grins, juny 2025

        Lustrumboek FFJ Bernlef
        Lustrumboekredaksje

        Mei tanksij de stipe fan it Fryslân Fûns komt yn 2025 it lustrumboek ta eare fan 100 jier F.F.J. Bernlef ta stân. De redaksje, besteande út leden, âld-leden en in earelid hawwe moannen yn it spier west om 100 jier Bernlef yn in beskaat oantal siden fêst te lizzen: in útdaagjende opjefte. Oft it slagge is om al dy Frysksinnige aksjes, moaie ferhalen en freonskippen foar it libben op papier gear te fetsjen kinne jo achter komme by de útrikking fan it boek op de lustrumreüny dy't plakhat op 24 maaie 2025 yn Grins.

        Benijd nei it boek, de reüny of oare saken oangeande it 100-jierrich bestean fan de Fryske studinteferiening yn Grins? Nim dan kontakt op fia lustrum@bernlef.frl.

        Op de foto de leden fan de lustrumboekredaksje. Fan links nei rjochts, boppe-oan: Jurjen van der Weg; middelste rige: Paulien Slats, Nynke Stamm, Welmoed Sjoerdstra, Jurjen Politiek; ûnderste rige: Jelte de Vries, Rimmer Wiebe van der Hoek, Emma Smith en Siemone Zuidema.

          Image

          Warkum, juny 2024

          Printeboek 'Paula en de weirekke spegel'
          Utjouwerij De Rijp

          It printeboek ‘Paula en de weirekke spegel’ wurdt skreaun troch Marije Sennema en is bedoeld foar bern fan 4 oan’t 8 jier. Yllustrator is Tijana Lukovic.

          Yn it boek rekket de spegel fuort dy’t brûkt wurdt foar it meitsjen fan selsportretten. It liedt der ta dat de selsportretten no sûnder it gebrûk fan de spegel makke wurde moatte.

          Ynspiraasje hat Sennema fûn troch har ynteresse yn de Dútse keunstenaresse Paula Modesohn Becker, benammen oer it meitsjen fan har selsportretten.

          Hja wol itselde niget oerbringe nei de Fryske jonge bern yn de foarm fan dit mearke dat se betocht hat oer boppeneamde skilder.

            Image

            Fryslân, juny 2024

            50 jierrich jubileum Frysk Bûsboekje
            Redaksje Frysk Bûsboekje

            It Frysk bûsboekje bestiet 50 jier! Foar dizze gelegenheid is de redaksje fan doel ekstra oandacht te freegjen foar it bûsboekje dat der altyd yn slagget mei de ferkeap-opbringsten de kosten te dekken. Ekstra kosten wurde makke foar:

            • De fyftitchste edysje kriget full-colour binnenwurk en in trijekleurige foarkant.
            • Koarte publisitaire kampanje fia Omrop Fryslân telefyzje en radio
            • De webside wurdt wer by de tiid brocht
            • Utrikking earste eksimplaar fan 50-ste bûsboekje. It sil op in spesjale lokaasje útrikt wurde oan in spesjaal persoan.

              Image

              Frjentsjer, desimber 2023

              Krystkongres
              Fryske Studintenferienigings

              Yn De Bogt fen Gúne, it âldste studintekafee fan Nederlân, wie it wichtigste ûnderdiel fan it kongres, in sympoasium mei fjouwer sprekkers. De earste sprekker wie Bauke Deelstra, âld-skiednisstudint út Grins. Hy hat as sjoernalist foar Omrop Fryslân wurke en is hjoed-de-dei as kristlik misjonaris aktyf yn Albanië. Yn syn taspraak dielde Bauke mei it publyk syn ûnderfiningen mei it libben, de kultuer en de minsken yn Albanië.

              Sjoerd van der Werf, de twadde sprekker, hold in ferhaal oer lânbou. Hy hie in melkfeehâlderij yn Nij-Seelân mar it die bliken dat de langstme nei it heitelân te grut wie, dat hy ymmigrearre werom nei Fryslân. Sjoerd fertelde oer it buorkjen yn Nij-Seelân en de ferskillen dêryn mei Fryslân, oer de lânbousektor yn syn algemienheid, de ferskillen yn wet- en regeljouwing en de status dy’t it buorkjen yn beide lannen hat.

              Dêrnei learde âld-politikus en -boargemaster Bearn Bilker it publyk dat it hjoeddeistige Nederlânske keningshûs, Oranje-Nassau, net bestien hie sûnder Frysk bloed en dat it sa in bysûndere bân mei Ljouwert hat. Mei help fan in stambeam die hy syn ferhaal, dêr’t er bysûnder omtinken yn joech oan bekende heechheden as Marijke Muoi en Albertine Agnes.

              It sympoasium waard ôfsletten mei in ferhaal fan Anton Jongstra. Net in soad minsken koene him op foarhân, mar syn telefyzjeprogramma’s lykas Wie is de Mol, Hunted en De Verraders koene se wol. It publyk hong oan syn lippen doe’t er se meinaam de mediawrâld yn, mei sawol wurden as bylden.

                Image

                Frjentsjer, novimber 2023

                Undersyk nei mooglikheden juridyske stappen oangeande it brûken fan Fryske plaknammen yn de gemeente Waadhoeke.

                Fan de Topografyske wurkgroep Waadhoeke: “Troch de weryndieling fan Frjentserteradiel, It Bilt, Menameradiel en in part fan Littenseradiel ta gemeente Waadhoeke wurde ynwenners fan ‘e stêd Frjentsjer beneidiele yn it brûken fan harren rjochten oangeande de Fryske taal. Wylst de ynwenners fan de eardere gemeenten Menameradiel en Littenseradiel wol yn gemeente Waadhoeke offisjeel de Frysktalige plaknammen binnen de Nederlânsktalige kontekst brûke meie, kin de ynwenners fan Frjentsjer dat net.”

                  Image

                  Jirnsum, augustus 2023

                  De Brand, it boek oer keatser Johannes Brandsma
                  Edward Jorna

                  Edward Jorna: “Ik skriuw in Frysktalich boek oer de op 31 maart fan 2023 ferstoarne âld-keatser Johannes Brandsma. Dat kin ik dwaan omdat wy yn novimber 2021 al útein setten wiene mei de earste gesprekken en hiel syn libben al by delrûn wiene doe't hy yn febrewaris te hearren krige dat er siik wie en net wer better koe. De reis dy't Johannes en ik yn novimber 2021 begûnen en dy't ús in prachtige tiid besoarge hat, meitsje ik no dus allinnich ôf. Nei in tiid fan alle dagen kontakt is dat in flinke tebeksetter, mar ik jou fansels net op. Foar alle keatsleafhawwers yn Fryslân, foar syn bern, foar syn beide broers en fansels foar Johannes sels wol ik it bêste boek skriuwe dat der oer him skreaun wurde kin.”

                  “Nochris tike tank foar de stipe fan jimme fûns. Ik bin der geweldich bliid mei!”

                  Foto: Frans Andringa

                    Image

                    Boalsert, maaie 2023

                    Musikal Master Gysbert IV
                    Frysk en Tëater

                    Fan Frysk en Tëater: “Yn de musical foar skoalbern sil oandacht wêze oer wa’t Gysbert Japicx wie en wat hy betsjutten hat foar de Fryske taal. De musical is meartalich mei it Frysk as basis. Neist de taal en Gysbert Japicx sil Musical Master Gysbert IV heakke wurde oan in aktueel tema. De musical sil op in humoristyske wize útfierd wurde. Doel is om bern en folwoeksenen op in bysûndere wize yn de kunde komme te litten mei Gysbert en de Fryske taal.”

                    Dizze foarstelling gie oer it rêden fan Fryslân en de Fryske taal fan de
                    teloargong. Master Gysbert moast it ranende pompeblêdhert rêde, fjochtsje foar de Fryske taal en it Fryske lân en boppedat ek noch rekken hâlde mei it feroarjende klimaat. Vrolijke Frans, de krimineel yn de foarstelling, die alles deroan om Fryslân en de Fryske taal oan gruzeleminten te helpen. Uteinlik waard it in spannende race tsjin de klok om it ferhaal ta in goed ein te bringen.

                    Musical Master Gysbert IV spile fan 19 oktober o/m 10 novimber 2023 yn de Broeretsjerke yn Boalsert, de âlde kleastertsjerke yn de bertestêd fan skriuwer en dichter Gysbert Japicx (1603-1666).

                    Sa'n 4500 bern hawwe de foarstelling besocht!

                      Image

                      Spannum, maart 2023

                      Iepenloftspul ‘Wat bisto leaflik?’
                      Stifting Mei-inoar Spannum

                      ``Wat bisto leaflik!?`` is in iepenloftspul dêr't Waling Dijkstra, de Fryske skriuwer en foardrachtkeunstner, in sintrale rol yn spilet. Yn it stik komt ek syn libben as bakker yn Spannum oan bod. Dizze strider foar de Fryske taal lei de basis fan de Fryske toanielkultuer en hie in grutte ynfloed op it taal- en muzyklibben fan de gewoane man. Waling Dijkstra skreau romans, ferhalen, gedichten, rymkes, lieten en toanielstikken. Hy makke ek it earste Fryske wurdboek. As universele keunstner brocht er yn syn ferneamde 'winterjûnentocht' ferdivedaasje en ûntwikkeling oan tûzenen Friezen. Yn kafees en herbergen brocht er kultuer, yn in wrâld dy't doe net folle grutter wie as syn eigen doarp. Reden genôch om him twahûndert jier letter te earjen mei in eigen Frysk iepenloftspul.

                        Image

                        Frjentsjer, desimber 2022

                        Krystkongres
                        Fryske Studintenferienigings

                        Yn 2022 stipe it Fryslân Fûns it Krystkongres fan de Federaasje fan Fryske Studintenferienigings. Jurjen Politiek, foarsitter fan it organisaasjekomitee: “Der wiene dizze kear mar leafst 80 dielnimmende studinten. Sels boargemaster Waanders, dy’t tradisjoneel it kongres iepenet op it Stedhûs, wie ûnder de yndruk fan de opkomst”
                        Ek yn dizze 90e edysje wie it sympoasium mei ferneamde Fryske sprekkers lykas Gerrit Hiemstra en Femke Wiersma it wichtichste ûnderdiel fan it programma. Nei de koroana-perioade koene de studinten op dizze wize wer yn de kunde komme mei ferskate nijsgjirrige ûnderwerpen.
                        “Sûnder stipe is soks net foarinoar te krijen”, seit Politiek. “Wy wolle de kosten beheine mar alles wurdt djoerder.”
                        “It tink dat de wichtichste reden om hjir mei troch te gean toch leit yn it idee dat je besykje dy saneamde braindrain te foarkommen.”, neffens Politiek. “De studinten binne Frysk, prate Frysk, en komme it leafst nei harren stúdzje werom nei Fryslân. Je merke dat it tige libbet ûnder Fryske studinten om op dizze wize kontakt te hâlden mei it heitelân.”
                        Foto: Joachim de Ruijter

                          Image

                          Grins, novimber 2022

                          Frysk e-boek 'Kongo'
                          Boekburo Fier

                          De grutste bestseller fan de bekende Britske reisskriuwer Redmond O’Hanlon (1947), In reis nei it hert fan de Kongo, is ferskynd as Frysk e-boek. De download is fergees, om safolle minsken mooglik de kâns te jaan om ris in Frysk e-boek lêzen te kinnen.

                          De oanlieding foar dizze unike útjefte wie dat neffens de makkers it Fryske e-boek in kwaliteitsympuls nedich hat. Oant no ta binne de mooglikheden dy’t der binne om digitaal lêzen nei in heger nivo te bringen noch net genôch brûkt, fine Peter Boersma en Anne Popkema fan boekburo Fier. Se ha kontakt socht mei O’Hanlon en yn ’e mande mei de auteur syn privee-argyf trochwurke, op syk nei ûnbekende foto’s, kaarten en foarwerpen – in protte dêrfan hie O’Hanlon mei op syn ferneamde reis nei de Kongo. It e-boek befettet hûnderten ôfbyldings en lit de lêzer tichter as ea op de hûd fan de skriuwer krûpe, as dy oer de donkere rivieren en troch de tichte oerwâlden fan Sintraal Afrika swalket.

                          It boek is hjir te downloaden fia Utjouwerij Regaad.

                            Image

                            Spannum, febrewaris 2022

                            'Wintermoarn'
                            Stifting Mei-inoar Spannum

                            Stifting Mei-inoar Spannum organisearje in aktiviteit yn de poëzy-wike, tegearre mei legere skoalle ‘De Tarissing’. De bern mochten in eigen gedicht yn it Frysk betinke. Ienichste betingst wie dat it ‘Wintermoarn’ hjitte moast. Op dy wize woene hja betinking jaan oan in âld-ynwenner fan Spannum, Waling Dykstra. De gedichten waarden oan ‘e ein fan de wike oanbean oan in boerebrulloftspear. De Stifting Mei-inoar Spannum organisearre ek it iepenloftspul yn 2023 yn Spannum en woe, ek yn ferban mei de sluting fan de skoalle, al wat lytse projekten yn it foar dwaan.

                            Op de foto lêst ien fan de bern syn gedicht foar, foar it brulloftspear.